५ नोव्हेंबर हा दिवस महाराष्ट्राच्या सांस्कृतिक व कलाविश्वात अत्यंत अभिमानाचा आणि उत्साहाचा मानला जातो, कारण या दिवशी 'मराठी रंगभूमी दिन' साजरा केला जातो. आधुनिक मराठी रंगभूमीचा पाया १८४३ मध्ये याच दिवशी रचला गेला, जेव्हा सांगली संस्थानमध्ये विष्णुदास भावे यांनी 'सीता स्वयंवर' या पहिल्या मराठी नाटकाचा यशस्वी प्रयोग सादर केला. राजा श्रीमंत आप्पानसाहेब पटवर्धन यांच्या दरबारात सुरू झालेली ही सुरवात नंतर महाराष्ट्राच्या कानाकोपऱ्यात आणि पुढे जागतिक पातळीवर पोहोचली.

मराठी रंगभूमीने महाराष्ट्राला एक समृद्ध वैचारिक आणि सामाजिक वारसा दिला आहे. संगीत रंगभूमीच्या सुवर्णकाळापासून ते आजच्या प्रायोगिक आणि व्यावसायिक रंगभूमीपर्यंतच्या प्रवासात अनेक दिग्गज नाटककार, दिग्दर्शक आणि अभिनेत्यांनी आपले आयुष्य या कलेसाठी समर्पित केले. 

सामाजिक प्रबोधन, ऐतिहासिक जाणिवा आणि मानवी भावनांचे अचूक चित्रण करण्यात मराठी नाटकांनी नेहमीच महत्त्वाची भूमिका बजावली आहे. आजच्या डिजिटल युगातही रंगभूमीची जादू आणि जिवंत संवादांचे आकर्षण प्रेक्षकांसाठी कायम टिकून आहे. हा दिवस म्हणजे केवळ एका कलेचा उत्सव नसून, मराठी मातीतील माणुसकी, नाटकवेड आणि नाट्यसंस्कृतीचा अखंड तेवत असलेला दीप आहे.

🟣🟢🟠🔵🟣🟢🟠🔵🟣🟢🟠🔵🟣🟢

🟢५ नोव्हेंबर - दिनविशेष
महत्त्वाचे विशेष दिवस
 * मराठी रंगभूमी दिन: ५ नोव्हेंबर १८४३ रोजी सांगली येथे विष्णुदास भावे यांनी 'सीता स्वयंवर' या पहिल्या मराठी नाटकाचा प्रयोग केला. या ऐतिहासिक घटनेच्या स्मरणार्थ हा दिवस 'मराठी रंगभूमी दिन' म्हणून साजरा केला जातो.

 * जागतिक त्सुनामी जागरूकता दिवस (World Tsunami Awareness Day)

🟢 महत्त्वाच्या ऐतिहासिक घटना
 * १५५६: मुघल सम्राट अकबर आणि हेमचंद्र विक्रमादित्य (हेमू) यांच्यात पानिपतची दुसरी लढाई सुरू झाली.
 * १८४३: सांगली संस्थानच्या राजवाड्यात विष्णुदास भावे यांनी मराठीतील पहिले नाटक 'सीता स्वयंवर' सादर केले.
 * १८९६: पुण्यात लोकमान्य टिळक व सहकाऱ्यांच्या पुढाकाराने 'डेक्कन सभा'ची स्थापना झाली.
 * १९४८: डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांच्या अध्यक्षतेखालील मसुदा समितीने भारताच्या संविधानाचा मसुदा संविधान सभेत सादर केला.
 * २०१३: भारतीय अंतराळ संशोधन संस्थेने (ISRO) श्रीहरिकोटा येथून 'मंगळयान' (Mars Orbiter Mission) यशस्वीरीत्या प्रक्षेपित केले.

🟢 प्रमुख जन्म
 * १८४५: वासुदेव बळवंत फडके — भारतीय स्वातंत्र्यसंग्रामी व सशस्त्र क्रांतीचे आद्य प्रवर्तक.
 * १८७०: देशबंधू चित्तरंजन दास — ज्येष्ठ स्वातंत्र्यसैनिक आणि राजकीय नेते.
 * १८८४: जमनालाल बजाज — उद्योगपती व गांधीवादी स्वातंत्र्यसैनिक.
 * १९२९: शकुंतला देवी — भारताच्या जगप्रसिद्ध 'ह्युमन कॉम्प्युटर' व गणितज्ञ.
 * १९३२: मारुती चितमपल्ली — प्रसिद्ध वन्यजीव अभ्यासक आणि लेखक.
 * १९८८: विराट कोहली — भारतीय आंतरराष्ट्रीय क्रिकेटपटू व माजी कर्णधार.

🟢 प्रमुख निधन / पुण्यतिथी
 * १८७९: जेम्स क्लार्क मॅक्सवेल — ब्रिटिश भौतिकशास्त्रज्ञ व गणितज्ञ.
 * १९१५: सर फिरोजशहा मेहता — मुंबईचे सिंह, मुंबई पालिकेचे शिल्पकार व काँग्रेसचे ज्येष्ठ नेते.
 * २००५: स. मा. गर्गे — ज्येष्ठ इतिहासकार, विचारवंत आणि कोशकार.
 * २०११: दिलीप परदेशी — प्रसिद्ध मराठी नाटककार व साहित्यिक.