हुतात्मा कन्हय्यालाल दत्त: अलिपूर कटातील निडर क्रांतिकारक
schedule20 Nov 26 person by visibility 153 categoryसामाजिक
भारतीय स्वातंत्र्यलढ्याच्या इतिहासात बंगालमधील सशस्त्र क्रांतीला अनन्यसाधारण महत्त्व आहे. या लढ्यातील एक तेजस्वी तारा म्हणजे हुतात्मा कन्हय्यालाल दत्त. त्यांचा जन्म १८८८ मध्ये झाला. सुरुवातीच्या काळात ते रत्नागिरी येथे राहिले आणि तेथे त्यांनी मॅट्रिकपर्यंतचे शिक्षण पूर्ण केले. पुढे उच्च शिक्षणासाठी ते कलकत्त्याला आले आणि क्रांतिकारी विचारांच्या प्रभावाखाली येऊन स्वातंत्र्यसंग्रामात झोकून दिले.
अलिपूर बॉम्ब खटल्याच्या निमित्ताने कन्हय्यालाल दत्त यांचे नाव देशभरात गाजले. या खटल्यातील महत्त्वाचा साक्षीदार आणि फितूर झालेला नरेंद्र गोस्वामी हा क्रांतिकारकांची सर्व माहिती ब्रिटिशांना देऊन सहआरोपींना फाशीच्या शिक्षेपर्यंत नेत होता. हा विश्वासघात रोखण्यासाठी क्रांतिकारकांनी त्याला संपवण्याचा निर्धार केला. तुरुंगातच कन्हय्यालाल दत्त आणि सत्येंद्रनाथ बोस यांनी अत्यंत धाडसाने नरेंद्र गोस्वामीचा वध केला. या अद्वितीय शौर्याबद्दल क्रांतिकारकांमध्ये आणि सर्वसामान्य जनतेत त्यांचा प्रचंड सन्मान निर्माण झाला.
या धाडसी कृत्यानंतर ब्रिटिशांनी कन्हय्यालाल दत्त यांच्यावर खटला चालवून त्यांना फाशीची शिक्षा सुनावली. २० नोव्हेंबर १९०८ रोजी त्यांनी अत्यंत शांतपणे आणि निर्भयतेने फासावर जाऊन देशासाठी सर्वोच्च बलिदान दिले. त्यांच्या अंत्ययात्रेला कलकत्त्यात उसळलेला जनसागर हा त्यांच्या त्यागाची आणि लोकप्रियतेची साक्ष देणारा ठरला. कन्हय्यालाल दत्त यांचे बलिदान आजही तरुणांना राष्ट्रप्रेमाची प्रेरणा देते.
◼️◼️◼️◼️◼️◼️◼️◼️◼️◼️◼️◼️◼️
◼️२० नोव्हेंबर - दिनविशेष
विशेष दिवस:
* जागतिक बालदिन (Universal Children's Day): संयुक्त राष्ट्रसंघाने २० नोव्हेंबर १९५९ रोजी बालकांच्या हक्कांचा जाहीरनामा स्वीकारला, त्यानिमित्ताने हा दिवस साजरा केला जातो.
* आफ्रिका औद्योगिकीकरण दिवस
◼️महत्त्वाच्या ऐतिहासिक घटना:
* १८७७: थॉमस अल्वा एडिसन यांनी 'ग्रामोफोन'चा शोध लावला.
* १९४५: दुसऱ्या महायुद्धातील युद्धगुन्ह्यांच्या सुनावणीसाठी प्रसिद्ध 'न्युरेम्बर्ग खटला' सुरू झाला.
* १९४७: ब्रिटनच्या भावी राणी एलिझाबेथ (द्वितीय) आणि लेफ्टनंट फिलिप माउंटबॅटन यांचा विवाह संपन्न झाला.
* १९८५: मायक्रोसॉफ्टने आपली पहिली ग्राफिकल ऑपरेटिंग सिस्टम 'विंडोज १.०' (Windows 1.0) प्रकाशित केली.
* १९९४: भारताची ऐश्वर्या राय 'मिस वर्ल्ड' (विश्वसुंदरी) किताबाची मानकरी ठरली.
* १९९७: भारतीय वंशाच्या पहिल्या महिला अंतराळवीर कल्पना चावला अमेरिकेच्या 'कोलंबिया' यानातून आपल्या पहिल्या अवकाश मोहिमेवर रवाना झाल्या.
* १९९८: आंतरराष्ट्रीय अंतराळ स्थानकाचा (ISS) पहिला भाग (झार्या मॉड्यूल) अवकाशात प्रक्षेपित करण्यात आला.
◼️जन्म (जयंती):
* १७५०: टिपू सुलतान – म्हैसूरचा शासक ('म्हैसूरचा वाघ' म्हणून ओळख).
* १८५४: मोरो गणेश लोंढे – मराठी कवी, निबंधकार व नाटककार.
* १८८९: एडविन हबल – प्रख्यात अमेरिकन खगोलशास्त्रज्ञ (ज्यांच्या नावावरून हबल दुर्बिणीचे नाव ठेवले आहे).
* १९२७: न्यायमूर्ती चंद्रशेखर धर्माधिकारी – मुंबई उच्च न्यायालयाचे माजी न्यायमूर्ती व गांधीवादी विचारवंत.
* १९३९: वसंत पोतदार – प्रसिद्ध मराठी साहित्यिक व वक्ते.
* १९६९: शिल्पा शिरोडकर – भारतीय चित्रपट अभिनेत्री.
◼️मृत्यू (पुण्यतिथी):
* १९०८: कन्हय्यालाल दत्त – भारतीय स्वातंत्र्यलढ्यातील बंगालमधील क्रांतिकारक (ब्रिटिशांनी फाशी दिली).
* १९१०: लिओ टॉलस्टॉय – जगप्रसिद्ध रशियन साहित्यिक ('वॉर अँड पीस'चे लेखक).
* १९७३: प्रबोधनकार केशव सीताराम ठाकरे – ज्येष्ठ पत्रकार, समाजसुधारक व विचारवंत.
* १९८४: फैज अहमद फैज – प्रसिद्ध उर्दू शायर व कवी.
* १९८९: हिराबाई बडोदेकर – किराणा घराण्याच्या सुप्रसिद्ध शास्त्रीय गायिका.
* १९९९: दत्ता महाडिक पुणेकर – ज्येष्ठ मराठी तमाशा व लोककला कलावंत.