भारतीय साहित्यातील देदीप्यमान नक्षत्र आणि प्रखर राष्ट्रवादाचे जनक बंकिमचंद्र चटर्जी (चट्टोपाध्याय) यांची आज पुण्यतिथी. ८ एप्रिल १८९४ रोजी कोलकाता येथे या महान लेखकाची प्राणज्योत मालवली, परंतु त्यांनी दिलेला राष्ट्रभक्तीचा वारसा आजही भारतीयांच्या हृदयात जिवंत आहे. बंकिमचंद्र हे केवळ एक लेखक नव्हते, तर भारतीय स्वातंत्र्यलढ्याला सांस्कृतिक आणि भावनिक अधिष्ठान मिळवून देणारे द्रष्टे विचारवंत होते.

त्यांच्या साहित्याचा विचार केला तर 'आनंदमठ' ही कादंबरी भारतीय इतिहासात मैलाचा दगड ठरली. १८८२ मध्ये प्रकाशित झालेल्या या कादंबरीने संन्याशांच्या बंडाची गाथा मांडतानाच देशाला 'वंदे मातरम' हे अजरामर गीत दिले.

 या गीताने पुढे संपूर्ण स्वातंत्र्यलढ्यात मंत्राचे काम केले आणि क्रांतिकारकांना फासावर जाताना बळ दिले. बंकिमचंद्रांनी आपल्या लेखणीतून भारतीयांना मातृभूमीची पूजा 'दुर्गा' आणि 'लक्ष्मी'च्या रूपात करायला शिकवले, ज्यामुळे सामान्य जनतेत स्वदेशाभिमान जागृत झाला.

त्यांची पहिली कादंबरी 'राजमोहनची पत्नी' ही इंग्रजीत होती, पण लवकरच त्यांनी बंगाली भाषेच्या सामर्थ्याला ओळखून त्यात लेखन सुरू केले. 'दुर्गेशनंदिनी', 'कपालकुंडला', आणि 'विषवृक्ष' यांसारख्या कलाकृतींतून त्यांनी सामाजिक प्रश्न आणि मानवी संवेदनांचे अत्यंत प्रभावी चित्रण केले. प्रशासकीय सेवेत डेप्युटी मॅजिस्ट्रेट म्हणून काम करतानाही त्यांनी आपली साहित्यिक निष्ठा ढळू दिली नाही.
आज त्यांच्या स्मृतीदिनी त्यांना अभिवादन करताना हे प्रकर्षाने जाणवते की, ज्या काळात देश पारतंत्र्यात होता, त्या काळात आपल्या लेखणीने 'भारतमाता' ही संकल्पना घराघरात पोहोचवणारे बंकिमचंद्र खरोखरच आधुनिक भारताचे 'ऋषी' होते. त्यांच्या शब्दांनी दिलेली उर्मी आजही प्रत्येक देशप्रेमी नागरिकासाठी प्रेरणादायी आहे.

▪️▪️▪️▪️▪️▪️▪️▪️

🟣 ९ एप्रिल २०२६  आजच्या दिवसाचे ऐतिहासिक आणि सामाजिक महत्त्व खालीलप्रमाणे आहे:

▪️ठळक घडामोडी
 १८९४: 'वंदे मातरम'चे रचयिता आणि थोर बंगाली कादंबरीकार बंकिमचंद्र चटर्जी यांचे निधन झाले.

 १९५३: जे. आर. डी. टाटा यांची एअर इंडियाच्या अध्यक्षपदी नियुक्ती झाली.
 १८६०:एडवर्ड-लिओन स्कॉट डी मार्टिनविले यांनी मानवी आवाजाचे जगातील पहिले रेकॉर्डिंग (फोनोटोग्राफवर) यशस्वीरीत्या केले.
 २०११:भ्रष्टाचारविरोधी जनलोकपाल विधेयकासाठी **अण्णा हजारे** यांनी पुकारलेले ऐतिहासिक उपोषण सरकारकडून आश्वासन मिळाल्यानंतर आजच्याच दिवशी मागे घेण्यात आले होते.

▪️जन्म
 १८९३: 'महापंडित' ही पदवी मिळवणारे थोर लेखक आणि प्रवासी साहित्यिक राहुल सांकृत्यायन यांचा जन्म.

 १९४८: प्रसिद्ध भारतीय अभिनेत्री आणि खासदार जया बच्चन यांचा आज वाढदिवस.

 १९५४: प्रसिद्ध तमिळ आणि हिंदी चित्रपट अभिनेते कॅप्टन विजयकांत यांचा जन्म.

मृत्यू / स्मृती
 २०२१: ब्रिटनचे प्रिन्स फिलिप (ड्युक ऑफ एडिनबर्ग) यांचे वयाच्या ९९ व्या वर्षी निधन झाले.
 १९८१: भारतीय स्वातंत्र्यसैनिक आणि विदर्भाचे नेते लोकनायक बापूजी अणे यांचे निधन.

◼️गुरुवार, ९ एप्रिल २०२६ रोजीचे पंचांग खालीलप्रमाणे :
विशेष टिपण
आज ऋषी पंचमी आहे. तसेच आज गुरुपुष्यामृत योग (दुपारी १२:५८ नंतर) जुळून येत आहे, जो शुभ कार्यासाठी आणि खरेदीसाठी अत्यंत फलदायी मानला जातो.

पंचांग तपशील
भारतीय सौर दिनांक: १९ चैत्र १९४८
 शके: १९४८ (पार्थिव संवत्सर)
 अयन: उत्तरायण
 ऋतू: वसंत ऋतू
 मास : चैत्र (अमान्त आणि पौर्णिमान्त दोन्हीनुसार)
 पक्ष: कृष्ण पक्ष
तिथी, नक्षत्र आणि योग
 तिथी: सप्तमी (रात्री १०:२७ पर्यंत, त्यानंतर अष्टमी)
 नक्षत्र: मूळ (दुपारी १२:५८ पर्यंत, त्यानंतर पुष्य)
 योग: परिघ (सकाळी १०:२० पर्यंत, त्यानंतर शिव)
 करण: भद्रा (सकाळी १०:१२ पर्यंत, त्यानंतर बव)
सूर्योदय आणि चंद्रोदय 
 सूर्योदय: सकाळी ०६:२२
 सूर्यास्त: संध्याकाळी ०६:५०
 चंद्रोदय: रात्री १२:४५ (१० एप्रिलच्या पहाटे)
 चंद्रास्त: दुपारी ११:३३