मराठी भाषा, साहित्य आणि संस्कृतीच्या संवर्धनाचा ऐतिहासिक दीपस्तंभ
schedule19 Nov 26 person by visibility 147 categoryसामाजिक
संयुक्त महाराष्ट्राच्या स्थापनेनंतर १९ नोव्हेंबर १९६० रोजी महाराष्ट्र राज्य साहित्य आणि संस्कृती मंडळाची स्थापना झाली. मराठी भाषेचा गौरव वाढवणे, वाङ्मयीन वारसा जपणे आणि राज्यातील सांस्कृतिक चळवळींना बळ देणे हा या मंडळाच्या स्थापनेमागील प्रमुख उद्देश होता.
स्थापनेपासूनच मंडळाने मराठी ग्रंथनिर्मिती, संदर्भग्रंथ, विश्वकोश आणि विविध ज्ञानशाखांतील दर्जेदार पुस्तकांचे प्रकाशन करून ज्ञानभांडार समृद्ध केले आहे. ऐतिहासिक नोंदी, चरित्रे, लोकसाहित्य, कला आणि संस्कृतीचे विविध पैलू समाजासमोर आणण्यात मंडळाचे योगदान अत्यंत मोलाचे ठरले आहे.
नवोदित व ज्येष्ठ लेखकांना प्रोत्साहन देणे, साहित्यिक उपक्रमांना आर्थिक सहाय्य करणे आणि मराठी भाषेचे आधुनिक काळाशी नाते अधिक दृढ करणे, यासाठी मंडळ सातत्याने कार्यरत राहिले आहे. मराठीच्या वैभवशाली परंपरेचा जागर करतानाच, बदलत्या काळातील वाचनसंस्कृती जपण्याचे आणि सर्वसामान्यांपर्यंत दर्जेदार साहित्य पोहोचवण्याचे काम या संस्थेने निष्ठेने केले आहे.
आजही भाषा आणि संस्कृतीच्या क्षेत्रात मार्गदर्शक ठरणारे हे मंडळ महाराष्ट्राच्या सांस्कृतिक जडणघडणीतील एक महत्त्वाचा अध्याय मानले जाते.
📖📚📖📚📖📚📖📚📖📚📖📚📖
📚१९ नोव्हेंबर दिनविशेष
विशेष दिवस:
* जागतिक शौचालय दिन (World Toilet Day)
* आंतरराष्ट्रीय पुरुष दिन (International Men's Day)
📚महत्त्वाच्या घटना:
* १८६३: अमेरिकन यादवी युद्धादरम्यान राष्ट्राध्यक्ष अब्राहम लिंकन यांनी ऐतिहासिक गेटिसबर्ग भाषण केले.
* १९४६: अफगाणिस्तान, आइसलँड आणि स्वीडन यांचा संयुक्त राष्ट्रांत (UN) प्रवेश.
* १९६०: महाराष्ट्र राज्य साहित्य आणि संस्कृती मंडळाची स्थापना.
* १९६९: अमेरिकेच्या अपोलो-१२ या अंतराळयानातून अंतराळवीर चार्ल्स कॉनराड आणि ॲलन बीन चंद्रावर उतरले.
* १९६९: जगप्रसिद्ध फुटबॉलपटू पेले यांनी आपल्या कारकिर्दीतील १,००० वा गोल नोंदवला.
* १९८२: नवी दिल्ली येथे आशियाई क्रीडा स्पर्धांना (एशियाड) सुरुवात झाली.
* १९९९: चीनने 'शेन्झू १' हे पहिले मानवरहित अंतराळयान प्रक्षेपित केले.
📚 जन्म:
* १८३५: झाशीची राणी लक्ष्मीबाई (मणिकर्णिका तांबे) यांचा जन्म.
* १८३८: भारतीय ब्राह्मो समाजसुधारक केशुब चंद्र सेन यांचा जन्म.
* १८७५: प्राचीन भारतीय इतिहासाचे ज्येष्ठ अभ्यासक देवदत्त रामकृष्ण भांडारकर यांचा जन्म.
* १९१४: क्रांतिकारक, स्वातंत्र्यसैनिक आणि कन्याकुमारी येथील विवेकानंद शिला स्मारकाचे शिल्पकार एकनाथ रानडे यांचा जन्म.
* १९१७: भारताच्या पहिल्या महिला पंतप्रधान व 'भारतरत्न' इंदिरा गांधी यांचा जन्म.
* १९२२: प्रसिद्ध संगीतकार सलील चौधरी यांचा जन्म.
* १९२८: अभिनेते आणि कुस्तीपटू दारा सिंग यांचा जन्म.
* १९७५: मिस युनिव्हर्स व अभिनेत्री सुष्मिता सेन यांचा जन्म.
📚 निधन:
* १८८३: विद्युत अभियंता सर कार्ल विल्हेम सिमेन्स यांचे निधन.
* १९७१: मराठी लघुकथेचे प्रवर्तक व विनोदी लेखक कॅप्टन गो. गो. लिमये यांचे निधन.
* १९९९: कीर्तनकार व ज्ञानेश्वरीचे अभ्यासक रामदास कृष्ण धोंगडे यांचे निधन.
* २०१३: नोबेल पारितोषिक विजेते इंग्लिश बायोकेमिस्ट फ्रेडरिक सेंगर यांचे निधन.
* २०२०: पद्मश्री पुरस्कार सन्मानित संथाली भाषाशास्त्रज्ञ व आदिवासी हक्कांचे कार्यकर्ते दिगंबर हंसदा यांचे निधन.