स्वाभिमानाचा मेरुमणी: महाराणा प्रताप
schedule09 May 26 person by visibility 91 categoryसामाजिक
भारतीय इतिहासाच्या पानांवर सुवर्णअक्षरांनी कोरले गेलेले नाव म्हणजे मेवाडचे अधिपती महाराणा प्रताप. ९ मे १५४० रोजी कुंभलगढ येथे जन्मलेला हा तेजस्वी तारा केवळ एका राज्याचा राजा नव्हता, तर तो परकीय आक्रमणांविरुद्धचा अजेय बुलंद आवाज होता. ज्या काळात अनेक राजपूत राजांनी मुघल सम्राट अकबराची मांडलिकत्व पत्करून सुख-सोयींचे जीवन निवडले होते, त्या काळात महाराणा प्रतापांनी आपल्या मातृभूमीच्या स्वातंत्र्यासाठी संघर्षाची कठीण वाट निवडली. आपल्या वडिलांच्या निधनानंतर गादीवर बसताच त्यांनी प्रतिज्ञा केली की, जोपर्यंत संपूर्ण मेवाड मुक्त होत नाही, तोपर्यंत ते राजविलासाचा त्याग करतील. ही प्रतिज्ञा त्यांनी आमरण पाळली, ज्यामुळे ते आजही जनमानसात आदराचे स्थान राखून आहेत.
महाराणा प्रताप यांच्या जीवनातील सर्वात मोठा आणि निर्णायक टप्पा म्हणजे १५७६ मध्ये झालेले हल्दीघाटीचे युद्ध. अरवलीच्या डोंगरदऱ्यात मुघलांच्या अफाट सैन्यशक्तीसमोर प्रतापांचे मूठभर पण निष्ठावान सैनिक जिद्दीने उभे ठाकले. या युद्धात प्रतापांच्या शौर्याने मुघल सेनाही थक्क झाली होती. या युद्धाचा उल्लेख करताना त्यांचा लाडका घोडा 'चेतक' याचा पराक्रम विसरता येत नाही. जखमी अवस्थेत असूनही आपल्या धन्याचे प्राण वाचवण्यासाठी २६ फुटांचा नाला ओलांडणाऱ्या चेतकने प्राणांची आहुती दिली आणि स्वामिभक्तीचा एक महान आदर्श जगासमोर ठेवला. या पराभवानंतरही प्रतापांनी हार मानली नाही, तर त्यांनी अरण्यात राहून गनिमी काव्याने आपला संघर्ष चालूच ठेवला.
महाराणा प्रताप यांचे जीवन हे केवळ युद्धांचे वर्णन नसून ते एका अशा राजाचे चरित्र आहे ज्याने आपल्या प्रजेसाठी आणि धर्मासाठी प्रचंड त्याग केला. महलातील सुखाचा त्याग करून कंदमुळे खाणे आणि गवताच्या गादीवर झोपणे त्यांनी पत्करले, पण अकबरासमोर मान झुकवली नाही. भामाशाह सारख्या दानशूर मित्राने आपली संपूर्ण संपत्ती त्यांच्या चरणी अर्पण केली, ज्यातून प्रतापांनी पुन्हा सैन्य संघटित केले आणि मेवाडचा बराचसा भाग पुन्हा मिळवला. त्यांचा हा संघर्ष पुढील अनेक पिढ्यांसाठी, विशेषतः छत्रपती शिवाजी महाराजांसारख्या राष्ट्रपुरुषांसाठी प्रेरणेचा स्रोत ठरला. प्रतापांच्या अदम्य इच्छाशक्तीमुळेच आजही 'मेवाड' हे नाव स्वाभिमानाचा समानार्थी शब्द म्हणून ओळखले जाते. १९ जानेवारी १५९७ रोजी या महान योद्ध्याने जगाचा निरोप घेतला, पण त्यांचे शौर्य आजही प्रत्येक भारतीयाच्या हृदयात जिवंत आहे.
🔸🔸🔸🔸🔸🔸🔸
🔸 ९ मे २०२६ दिनविशेष खालीलप्रमाणे आहेत:
महत्त्वाचे सण आणि उत्सव
▫️कालाष्टमी: भगवान कालभैरव यांच्या पूजेसाठी हा दिवस अत्यंत महत्त्वाचा मानला जातो.
▫️महाराणा प्रताप जयंती: मेवाडचे वीर सुपुत्र महाराणा प्रताप यांची आज जयंती आहे. त्यांच्या शौर्याचे स्मरण करण्याचा हा दिवस.
▫️गोपाळ कृष्ण गोखले जयंती: थोर समाजसुधारक आणि राजकीय नेते गोपाळ कृष्ण गोखले यांची आज जयंती.
▫️रवींद्रनाथ टागोर जयंती:विश्वकवी रवींद्रनाथ टागोर यांची आज जयंती (बंगालमध्ये हा दिवस विशेष उत्साहात साजरा केला जातो).
इतिहास आणि दिनविशेष
▫️ १९४५:दुसऱ्या महायुद्धात जर्मनीने शरणागती पत्करल्यानंतर युरोपमध्ये अधिकृतपणे युद्ध समाप्तीचा दिवस ('Victory in Europe Day') म्हणून साजरा झाला.
▫️१९६०:अमेरिकेने 'एफडीए' (FDA) द्वारे पहिल्या गर्भनिरोधक गोळीला मंजुरी दिली.
⬜️⬜️⬜️⬜️⬜️
आजचे पंचांग
भारतीय सौर दिनांक:१९ वैशाख शके १९४८
▪️तिथी: वैशाख कृष्ण सप्तमी (दुपारी २:०३ पर्यंत, त्यानंतर अष्टमी प्रारंभ)
▪️नक्षत्र: श्रवण (रात्री ११:२५ पर्यंत)
▪️योग: शुक्ल (उत्तररात्री २:३६ पर्यंत)
चंद्र राशी:मकर
◽️खगोल आणि वेळ
▫️सूर्योदय: सकाळी ६:०४
▫️सूर्यास्त: सायंकाळी ६:५७
▫️राहुकाळ:सकाळी ९:०० ते १०:३०