दरवर्षी २९ जून रोजी 'आंतरराष्ट्रीय उष्णकटिबंधीय दिन' (International Day of the Tropics) जगभरात साजरा केला जातो. हा दिवस केवळ कॅलेंडरमधील एक तारीख नसून, पृथ्वीच्या पर्यावरणाचा समतोल राखणाऱ्या उष्णकटिबंधीय प्रदेशांचे (Tropics) महत्त्व अधोरेखित करण्याचा एक जागतिक प्रयत्न आहे. कर्कवृत्त आणि मकरवृत्त यांच्या दरम्यान वसलेला हा पट्टा जगातील जैवविविधतेचा मुख्य केंद्रबिंदू मानला जातो. पृथ्वीवरील एकूण वनस्पती आणि प्राणी प्रजातींपैकी ८० टक्क्यांहून अधिक प्रजाती याच उष्णकटिबंधीय भागात आढळतात, ज्यामुळे या क्षेत्राला 'पृथ्वीची फुफ्फुसे' असेही संबोधले जाते.

मात्र, आज हे क्षेत्र गंभीर संकटात आहे. हवामान बदल, बेसुमार जंगलतोड, वाढते शहरीकरण आणि नैसर्गिक संसाधनांचा अतिवापर यामुळे उष्णकटिबंधीय परिसंस्था नष्ट होण्याच्या मार्गावर आहेत. याचा थेट परिणाम जागतिक तापमानावर आणि अन्नसुरक्षेवर होत आहे. या दिनानिमित्त, या प्रदेशांमधील सांस्कृतिक विविधता आणि तेथील लोकांच्या जीवनमानाचा विचार करणे देखील तितकेच महत्त्वाचे आहे.

संयुक्त राष्ट्रांनी या दिवसाची स्थापना करून जगाचे लक्ष या आव्हानांकडे वेधले आहे. पर्यावरणाचे रक्षण करण्यासाठी शाश्वत विकासाच्या धोरणांची अंमलबजावणी करणे, ही आजच्या काळाची गरज आहे. केवळ सरकारच नव्हे, तर स्थानिक समुदायांचा सहभाग आणि जनजागृती वाढवूनच आपण या अमूल्य नैसर्गिक ठेव्याचे जतन करू शकतो. येणाऱ्या पिढ्यांना एक समृद्ध आणि हिरवीगार पृथ्वी देण्यासाठी उष्णकटिबंधीय प्रदेशांचे संरक्षण करणे हे आता केवळ एक पर्यावरणविषयक ध्येय नसून, आपली सामूहिक जबाबदारी आहे.

🍀🍀🍀🍀🍀🍀🍀🍀🍀🍀

▪️२९ जून या दिवसाचे ऐतिहासिक आणि महत्त्वाचे संदर्भ खालीलप्रमाणे :
# महत्त्वाच्या ऐतिहासिक घटना
 * १८७१: ब्रिटिश संसदेने कामगार संघटनांना (Trade Unions) कायदेशीर मान्यता देणारा कायदा संमत केला.
 * १९५२: पहिली मिस युनिव्हर्स स्पर्धा आयोजित करण्यात आली, ज्यामध्ये फिनलंडच्या आर्मी कुसेलाने विजेतेपद पटकावले.

 * १९७६: सेशेल्स देशाला इंग्लंडपासून स्वातंत्र्य मिळाले.
 * १९८६: अर्जेंटिनाने फुटबॉल विश्वचषक जिंकला.

 * २००७: ॲपल कंपनीने आपला पहिला 'आयफोन' (iPhone) विक्रीसाठी बाजारात आणला, ज्याने स्मार्टफोन्सच्या जगात मोठी क्रांती घडवली.

◼️जन्म
 * १८६४: आशुतोष मुखर्जी – प्रसिद्ध भारतीय शिक्षणतज्ज्ञ आणि वकील.
 * १८७१: श्रीपाद कृष्ण कोल्हटकर – प्रसिद्ध मराठी नाटककार आणि विनोदकार.
 * १८९३: प्रशांत चंद्र महालनोबिस – भारतीय संख्याशास्त्राचे जनक आणि 'इंडियन स्टॅटिस्टिकल इन्स्टिट्यूट'चे संस्थापक. (त्यांच्या वाढदिवसानिमित्त भारतात २९ जून हा दिवस 'राष्ट्रीय सांख्यिकी दिन' म्हणून साजरा केला जातो).

# स्मृतीदिन (पुण्यतिथी)
 * १९६६: दामोदर धर्मानंद कोसांबी – विख्यात मराठी गणितज्ञ, इतिहाससंशोधक आणि विचारवंत.

▪️२९ जून २०२६ (आजचा संदर्भ)
 * खेळ: आजपासून (२९ जून २०२६) विम्बल्डन टेनिस स्पर्धेच्या १३९ व्या आवृत्तीला सुरुवात होत आहे.

 * राष्ट्रीय: आजचा दिवस भारतातील 'राष्ट्रीय सांख्यिकी दिन' (National Statistics Day) म्हणून ओळखला जातो.

▪️(टीप: आज २९ जून २०२६ रोजी 'वटपौर्णिमा' आहे. पंचांगानुसार, आज भारतीय सौर ८ आषाढ शके १९४८ आहे.)

◼️२९ जून २०२६, सोमवार (आषाढ महिना, शुक्ल पक्ष) यांचे संक्षिप्त पंचांग खालीलप्रमाणे :
# पंचांग विवरण
 * वार: सोमवार
 * तिथी: आषाढ शुद्ध चतुर्थी (सकाळी १०:४० पर्यंत, त्यानंतर पंचमी)
 * शके: १९४८ (व्यापारी संवत्सर)
 * संवत्सर: क्षय नाम संवत्सर
 * नक्षत्र: आश्लेषा (संध्याकाळी ०५:४९ पर्यंत, त्यानंतर मघा)
 * योग: वज्र
 * करण: विष्टी
# विशेष माहिती
 * महत्त्व: आज 'वटपौर्णिमा'आहे. जरी पौर्णिमा तिथी उद्या असली, तरी अनेक ठिकाणी आज वडाच्या झाडाची पूजा करून वटपौर्णिमा साजरी केली जात आहे.

 चंद्र राशी: कर्क (संध्याकाळी ०५:४९ पर्यंत, त्यानंतर सिंह)