दरवर्षी ९ ऑगस्ट हा दिवस भारतात 'राष्ट्रीय ग्रंथालय दिन' (National Librarian's Day) म्हणून अत्यंत उत्साहात साजरा केला जातो. आधुनिक ग्रंथालयशास्त्राचे जनक आणि महान तज्ज्ञ डॉ. एस. आर. रंगनाथन यांच्या जन्मदिनाचे औचित्य साधून हा दिवस निवडण्यात आला आहे. ग्रंथालयांचे महत्त्व समाजात रुजवणे आणि वाचनाची आवड निर्माण करणे हा यामागचा मुख्य उद्देश आहे.

डॉ. एस. आर. रंगनाथन यांनी ग्रंथालय विज्ञानासाठी आयुष्यभर मोलाचे योगदान दिले. त्यांनी मांडलेली ग्रंथालय विज्ञानाची 'पाच सूत्रे' आजही जगभरातील ग्रंथालयांच्या पाया मानली जातात. ग्रंथालये ही केवळ पुस्तके ठेवण्याची जागा नसून ती ज्ञानाची मंदिरे आहेत. पूर्वीच्या काळी माहिती मिळवण्याचे एकमेव साधन पुस्तके होती. आज डिजिटल युगात इंटरनेट आणि ई-बुक्स आले असले तरी, ग्रंथालयांचे महत्त्व आणि पुस्तकांचे वाचन यांचे आकर्षण आजही थोडेही कमी झालेले नाही. वाचनामुळे माणसाची विचार करण्याची क्षमता वाढते, कल्पनाशक्ती विकसित होते आणि एक सुसंस्कृत समाज घडण्यास मदत होते.

आजच्या स्पर्धात्मक आणि सोशल मीडियाच्या युगात तरुणाई पुस्तकांपासून दुरावत चालली आहे. अशा वेळी वाचन संस्कृती टिकवून ठेवण्यासाठी ग्रंथालयांची भूमिका अत्यंत महत्त्वाची ठरली आहे. ग्रंथालये प्रत्येकाला ज्ञानाची दारे खुली करून देतात. चला तर मग, या भारतीय ग्रंथालय दिनानिमित्त आपणही वाचनाचा संकल्प करूया, ग्रंथालयांना भेट देऊया आणि वाचन संस्कृतीच्या संवर्धनासाठी आपले योगदान देऊया.

◼️◼️◼️◼️◼️◼️◼️◼️◼️◼️◼️◼️◼️◼️◼️

◼️९ ऑगस्ट हा दिवस इतिहासामध्ये अनेक महत्त्वाच्या ऐतिहासिक घटना, आंतरराष्ट्रीय दिन आणि प्रसिद्ध व्यक्तींच्या जन्म-मृत्यूमुळे महत्त्वपूर्ण मानला जातो.

▪️महत्त्वाचे दिन / उत्सव:
 * ऑगस्ट क्रांती दिन / भारत छोडो दिवस (भारत): १९४२ मध्ये महात्मा गांधींनी ब्रिटिशांविरुद्ध पुकारलेल्या 'चले जाव' (Quit India) आंदोलनाची सुरुवात याच दिवशी झाली.
 * जागतिक आदिवासी दिन (International Day of the World's Indigenous Peoples): जगभरातील आदिवासी समुदायांचे हक्क आणि त्यांची संस्कृती जपण्यासाठी संयुक्त राष्ट्रामार्फत हा दिवस पाळला जातो.
 * भारतीय ग्रंथालय दिन (Librarian's Day): भारतीय ग्रंथालयशास्त्राचे जनक डॉ. एस. आर. रंगनाथन यांच्या জন্মनिमित्त हा दिवस भारतभर साजरा केला जातो.

▪️ऐतिहासिक घटना:
 * ११७३: इटलीतील प्रसिद्ध 'पिसाचा मनोरा' (Leaning Tower of Pisa) या ऐतिहासिक वास्तूचे बांधकाम सुरू झाले.
 * १८९२: महान संशोधक थॉमस एडिसन यांना 'डबल वायर मशीन'चे (दुहेरी तार यंत्र) पेटंट मिळाले.
 * १९२५: भारतीय स्वातंत्र्यलढ्यातील क्रांतिकारक चंद्रशेखर आझाद, रामप्रसाद बिस्मिल आणि त्यांच्या साथीदारांनी ऐतिहासिक 'काकोरी कट' घडवून आणत सरकारी रेल्वे खजिना लुटला.
 * १९४५: दुसऱ्या महायुद्धादरम्यान अमेरिकेने जपानमधील नागासाकी शहरावर दुसरा अणुबॉम्ब ('फॅट मॅन') टाकला, ज्यामुळे प्रचंड जीवितहानी झाली.
 * १९६५: मलेशियापासून विलग झाल्यानंतर सिंगापूर हे स्वतंत्र राष्ट्र बनले.

▪️जन्म (वाढदिवस):
 * १८९२: एस. आर. रंगनाथन - भारतीय ग्रंथालयशास्त्राचे जनक आणि गणिततज्ज्ञ.
 * १९०९: डॉ. विनायक कृष्ण गोकाक - ज्ञानपीठ पुरस्कार विजेते प्रसिद्ध कन्नड साहित्यिक आणि शिक्षणतज्ज्ञ.
 * १९७५: महेश बाबू - दाक्षिणात्य (तेलगू) चित्रपटसृष्टीतील लोकप्रिय अभिनेता आणि निर्माता.
 * १९९३: दीपा करमरकर - ऑलिम्पिकमध्ये भारताचे प्रतिनिधित्व करणारी पहिली महिला जिम्नॅस्ट.

▪️मृत्यू (पुण्यतिथी):
 * १९०१: विष्णूदास अमृत भावे - मराठी रंगभूमीचे जनक नाटककार.
 * १९६२: हर्मान हेस - नोबेल पारितोषिक विजेता जर्मन लेखक व कवी.
 * २००२: शांताबाई दाणी - डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांच्या अनुयायी आणि ज्येष्ठ दलित व सामाजिक कार्यकर्त्या.
 * २०२२: प्रदीप पटवर्धन - मराठी रंगभूमी आणि चित्रपटसृष्टीतील लोकप्रिय विनोदी अभिनेते.