दरवर्षी २० मे हा दिवस जगभरात 'जागतिक मधमाशी दिन' (World Bee Day) म्हणून मोठ्या उत्साहाने साजरा केला जातो. आधुनिक मधमाशी पालन तंत्रज्ञानाचे जनक 'अँटोन जानसा' यांच्या जयंतीनिमित्त या दिवसाची सुरुवात करण्यात आली. मधमाश्या आपल्या निसर्गातील अन्नसाखळीचा आणि एकूणच जीवसृष्टीचा एक मुख्य आधारस्तंभ आहेत. मानवी जीवन आणि निसर्गाचा समतोल राखण्यात या लहानशा कीटकाचे योगदान अत्यंत अमूल्य आहे, याची जाणीव करून देणे हाच या दिवसाचा मुख्य उद्देश आहे.

आपल्याला मिळणाऱ्या एकूण अन्नापैकी जवळपास एक तृतीयांश भाग हा मधमाश्यांच्या परागीभवन (Pollination) प्रक्रियेवर अवलंबून असतो. मधमाश्या जेव्हा फुलांमधील मध गोळा करण्यासाठी फिरतात, तेव्हा नकळतपणे परागीभवनाचे मोठे काम करतात. यामुळे वनस्पतींची पुनरुत्पादन क्षमता वाढते आणि आपल्याला अन्नधान्य, फळे, भाज्या व फुले मुबलक प्रमाणात मिळतात. जर निसर्गातून मधमाश्या नष्ट झाल्या, तर अनेक वनस्पती प्रजाती नामशेष होतील, ज्याचा थेट परिणाम संपूर्ण अन्नसाखळीवर आणि मानवाच्या अन्नसुरक्षेवर होईल.

सध्याच्या काळात वाढते शहरीकरण, रासायनिक कीटकनाशकांचा अतिवापर, जंगलतोड आणि हवामान बदल यांमुळे मधमाश्यांचे अस्तित्व धोक्यात आले आहे. ही धोक्याची घंटा ओळखून त्यांचे रक्षण करणे हे आपले कर्तव्य आहे. मधमाश्यांचे संवर्धन करण्यासाठी रासायनिक खतांचा वापर टाळणे, बागांमध्ये विविध प्रकारची फुलझाडे लावणे आणि पारंपरिक मधमाशी पालनाला प्रोत्साहन देणे गरजेचे आहे. निसर्गाचे हे वरदान टिकवून ठेवण्यासाठी आपण सर्वांनी मधमाश्यांच्या संरक्षणाची प्रतिज्ञा घेणे, हाच या दिवसाचा खरा संदेश आहे.

◼️◼️◼️◼️◼️◼️◼️◼️

◼️20 मे दिनविशेष
२० मे या दिवशी इतिहासामध्ये घडलेल्या महत्त्वाच्या राष्ट्रीय आणि आंतरराष्ट्रीय घडामोडी, जन्म व निधनांचा सविस्तर दिनविशेष खालीलप्रमाणे :
▪️ महत्त्वाच्या ऐतिहासिक घटना
 * १४९८: वास्को द गामा भारतात पोहोचला पोर्तुगीज खलाशी 'वास्को द गामा' हा आफ्रिका खंडाला वळसा घालून भारताच्या पश्चिम किनाऱ्यावरील कालिकत (कोझिकोड) येथील बंदरावर पोहोचला. या शोधामुळे युरोप आणि भारत यांच्यातील सागरी व्यापाराचा नवा मार्ग खुला झाला.
 * १८७३: 'ब्लू जीन्स'चा जन्म प्रसिद्ध व्यापारी 'लेव्ही स्ट्रॉस' आणि टेलर 'जॅकब डेव्हिस' यांना तांब्याचे रिवेट्स (Rivets) वापरून तयार केलेल्या मजबूत पॅंटसाठी म्हणजेच आजच्या 'ब्लू जीन्स'साठी पेटंट प्रदान करण्यात आले.

 * १९३२: अमेलिया इअरहार्ट यांची ऐतिहासिक भरारी अमेलिया इअरहार्ट यांनी अटलांटिक महासागर एकट्याने विमानाने पार करणाऱ्या जगातील पहिल्या महिला पायलट बनण्याचा मान मिळवला. त्यांनी कॅनडामधून उड्डाण करून उत्तर आयर्लंडमध्ये यशस्वी लँडिंग केले होते.

 * १९९०: हबल स्पेस टेलिस्कोपची पहिली छायाचित्रे अंतराळात पाठवण्यात आलेल्या 'हबल स्पेस टेलिस्कोप'ने (Hubble Space Telescope) आपले पहिले प्रकाशचित्र पृथ्वीवर यशस्वीरीत्या पाठवले.

 * २००२: पूर्व तिमोर देशाचे स्वातंत्र्य दीर्घ संघर्षानंतर 'पूर्व तिमोर' (East Timor) हा देश अधिकृतपणे स्वतंत्र झाला.
 * २०११: ममता बॅनर्जींचा शपथविधी ममता बॅनर्जी यांनी पश्चिम बंगालच्या पहिल्या महिला मुख्यमंत्री म्हणून शपथ घेतली आणि राज्यातील ३४ वर्षांची डाव्या आघाडीची सत्ता संपुष्टात आणली.

▪️जन्म (जयंती) १८५०: विष्णूशास्त्री चिपळूणकर आधुनिक मराठी गद्याचे जनक, प्रख्यात ग्रंथकार आणि 'केसरी' वृत्तपत्राचे एक संस्थापक-संपादक विष्णूशास्त्री चिपळूणकर यांचा जन्म. निबंधमालेच्या माध्यमातून त्यांनी मराठी भाषेत मोलाची भर घातली.

 * १९००: सुमित्रानंदन पंत ज्ञानपीठ पुरस्कार विजेते, हिंदी साहित्यातील छायावादी युगाचे महान कवी सुमित्रानंदन पंत यांचा जन्म.
 * १९१८: सुभेदार पिरू सिंग शेखावत १९४७ च्या भारत-पाक युद्धातील अतुलनीय शौर्याबद्दल मरणोत्तर 'परमवीर चक्र' (भारताचा सर्वोच्च लष्करी सन्मान) प्रदान करण्यात आलेले सुभेदार पिरू सिंग यांचा जन्म.

◼️निधन (पुण्यतिथी)
 * १५०६: ख्रिस्तोफर कोलंबस अमेरिका खंडाचा शोध लावणारा इटालियन दर्यावर्दी, संशोधक आणि खलाशी ख्रिस्तोफर कोलंबस यांचे स्पेनमध्ये निधन झाले.
 * १८७८: कृष्णशास्त्री चिपळूणकर प्रसिद्ध मराठी समाजसुधारक, संस्कृतचे गाढे विद्वान आणि लेखक कृष्णशास्त्री चिपळूणकर यांचे निधन. (ते विष्णूशास्त्री चिपळूणकर यांचे वडील होते).
 * १९३२: बिपिन चंद्र पाल भारतीय स्वातंत्र्यलढ्यातील 'लाल-बाल-पाल' या त्रिमुर्तींपैकी एक, जहाल मतवादी नेते आणि थोर स्वातंत्र्यसेनानी बिपिन चंद्र पाल यांचे निधन.
 * १९९२: लीला सुमंत मूळगावकर भारतातील पहिल्या स्वयंसेवी रक्तपेढीच्या संस्थापिका आणि सामाजिक कार्यकर्त्या (पद्मश्री पुरस्कार विजेत्या) लीला मूळगावकर यांचे निधन.

◼️पंचांग
आज बुधवार, २० मे २०२६ चे मुख्य पंचांग आणि ज्योतिषीय तपशील खालीलप्रमाणे:
▪️पंचांग तपशील
 * संवत्सर: क्रोधी नाम संवत्सर
 * अयन: उत्तरायण
 * ऋतू: ग्रीष्म ऋतू
 * महिना: ज्येष्ठ (अमावास्यांत आणि पौर्णिमेत दोन्ही पद्धतींनुसार)
 * पक्ष: शुक्ल पक्ष
 * तिथी: चतुर्थी (रात्री ११:३३ वाजेपर्यंत, त्यानंतर पंचमी सुरू होईल)
 * नक्षत्र: आर्द्रा (दुपारी १२:३३ वाजेपर्यंत, त्यानंतर पुनर्वसु नक्षत्र सुरू होईल)
 * योग: शूल (रात्री १०:२३ वाजेपर्यंत, त्यानंतर गंड योग सुरू होईल)
 * करण: वणिज (सकाळी ११:४२ वाजेपर्यंत), त्यानंतर विष्टी / भद्रा (रात्री ११:३३ वाजेपर्यंत)
◼️सूर्योदय आणि चंद्रास्त
 * सूर्योदय: सकाळी ०५:४३
 * सूर्यास्त: संध्याकाळी ०६:५७
 * चंद्रोदय: सकाळी ०८:१३
 * चंद्रास्त: रात्री १०:३०
◼️ शुभ आणि अशुभ वेळा
 * अमृत काळ: सकाळी १०:०० ते ११:३८
 * राहुकाळ (अशुभ वेळ): दुपारी १२:२० ते ०१:५९ (या काळात महत्त्वाची कामे करणे टाळावे)
 * गुलिक काळ: सकाळी १०:४१ ते १२:२०