दरवर्षी २५ जून रोजी जगभरात 'जागतिक नाविक दिन' (International Day of the Seafarer) मोठ्या उत्साहात साजरा केला जातो. जागतिक अर्थव्यवस्थेच्या चाकांमध्ये नाविकांचे योगदान किती अनमोल आहे, हे अधोरेखित करण्यासाठी आंतरराष्ट्रीय सागरी संघटनेद्वारे (IMO) हा दिवस निश्चित करण्यात आला आहे.

 समुद्रमार्गे होणारा जागतिक व्यापार हा जागतिक अर्थव्यवस्थेचा कणा आहे आणि या व्यापाराची जबाबदारी खांद्यावर पेलणारे 'समुद्रवीर' म्हणजे नाविक.
आपल्या दैनंदिन जीवनात वापरल्या जाणाऱ्या जीवनावश्यक वस्तू, अन्नधान्य, इंधन आणि कच्चा माल यांसारख्या ९० टक्क्यांहून अधिक वस्तूंची वाहतूक जहाजांद्वारे केली जाते. हे कार्य अहोरात्र, अत्यंत प्रतिकूल हवामानात आणि घरापासून हजारो मैल दूर राहून नाविक पार पाडतात.

 समुद्र प्रवासादरम्यान येणारी वादळे, एकाकीपणा आणि कामाचा प्रचंड ताण यांसारख्या आव्हानांना तोंड देऊन हे योद्धे जागतिक पुरवठा साखळी खंडित होऊ देत नाहीत. कोरोना महामारीच्या कठीण काळात जेव्हा संपूर्ण जग बंद होते, तेव्हाही या नाविकांनी आपले कर्तव्य बजावत जीवनावश्यक वस्तूंचा पुरवठा सुरळीत ठेवला होता.

जागतिक नाविक दिनाचा उद्देश केवळ त्यांच्या कार्याचा गौरव करणे हा नसून, त्यांच्या सुरक्षिततेचा आणि कल्याणाचा प्रश्न ऐरणीवर आणणे हा देखील आहे. समुद्रातील त्यांच्या कष्टाची जाणीव करून देत, त्यांना अधिक चांगल्या सोयीसुविधा आणि सन्मान मिळवून देणे ही जागतिक समुदायाची जबाबदारी आहे. त्यांच्या निस्वार्थी सेवेबद्दल कृतज्ञता व्यक्त करण्यासाठी आणि त्यांच्या योगदानाचा आदर करण्यासाठी हा दिवस अत्यंत महत्त्वाचा ठरतो.

🚣‍♀️🚣‍♀️🚣‍♀️🚣‍♀️🚣‍♀️🚣‍♀️🚣‍♀️🚣‍♀️🚣‍♀️🚣‍♀️🚣‍♀️

◼️25 जून दिनविशेष

२५ जून २०२६, गुरुवार हा दिवस आपल्यासाठी माहितीपूर्ण आणि धार्मिक दृष्टीने महत्त्वाचा आहे. आजच्या 'दिनविशेष'ची थोडक्यात माहिती खालीलप्रमाणे :
# आजचे पंचांग (२५ जून २०२६)
 * तिथी: निज ज्येष्ठ शुक्ल एकादशी (रात्री ८:०८ पर्यंत, त्यानंतर द्वादशी)
 * चंद्र नक्षत्र: स्वाती (सायंकाळी ४:२८ पर्यंत, त्यानंतर विशाखा)
 * चंद्र राशी: तूळ
 * धार्मिक महत्त्व: आज  'निर्जला एकादशी' आहे. याला 'भीमसेनी एकादशी' असेही म्हणतात. धार्मिक मान्यतेनुसार, हे व्रत अत्यंत फलदायी मानले जाते.

# इतिहासातील महत्त्वाच्या घटना (२५ जून)
 * १९१८: कोल्हापूर संस्थानाचे छत्रपती शाहू महाराज यांनी संस्थानातील वतनदारी पद्धत रद्द करण्याचा ऐतिहासिक निर्णय घेतला. हा निर्णय पुरोगामी चळवळीतील एक महत्त्वाचा टप्पा मानला जातो.
 * १९३४: महात्मा गांधींना पुणे महापालिकेने मानपत्र दिले. याच वेळी त्यांच्यावर बॉम्ब हल्ला करण्याचा अयशस्वी प्रयत्न झाला होता.

 * १९७५: तत्कालीन पंतप्रधान इंदिरा गांधी यांच्या सल्ल्यावरून राष्ट्रपती फखरुद्दीन अली अहमद यांनी भारतात आणीबाणी (Emergency) जाहीर केली.
 * १९८३: भारतीय क्रिकेट संघाने वेस्ट इंडिजचा पराभव करून पहिला विश्वचषक (World Cup) जिंकला. हा क्षण भारतीय क्रीडा इतिहासातील सुवर्णक्षण आहे.
 * २०००: मादाम तुसादच्या जगप्रसिद्ध मेणच्या पुतळ्यांच्या प्रदर्शनात भारतीय सुपरस्टार अमिताभ बच्चन यांचा पुतळा उभारण्याचा निर्णय घेण्यात आला. हा सन्मान मिळवणारे ते पहिले हिंदी चित्रपट अभिनेते ठरले.

# जन्म आणि निधन
 * जन्म: १८६९ मध्ये महाराष्ट्रातील सशस्त्र क्रांतीचे जनक दामोदर हरी चापेकर यांचा जन्म झाला. तसेच, १९०० मध्ये भारताचे शेवटचे व्हाइसरॉय लॉर्ड लुई माउंटबॅटन यांचा जन्म झाला.

 * निधन: २००९ मध्ये पॉप किंग मायकेल जॅक्सन यांचे निधन झाले.

# जागतिक दिवस
 * जागतिक नाविक दिन (International Day of the Seafarer): समुद्रात सेवा देणाऱ्या आणि सागरी पर्यावरणाचे रक्षण करणाऱ्या नाविकांच्या कार्याचा गौरव करण्यासाठी हा दिवस साजरा केला जातो.

 * जागतिक कोड त्वचारोग दिन (World Vitiligo Day): कोड आजाराबद्दल समाजात जनजागृती करण्यासाठी हा दिवस साजरा केला जातो.