जागतिक स्तरावर नवनवीन शोध, कलात्मक निर्मिती आणि सर्जनशीलतेला प्रोत्साहन देण्यासाठी दरवर्षी २६ एप्रिल हा दिवस जागतिक बौद्धिक संपदा दिन म्हणून साजरा केला जातो. जागतिक बौद्धिक संपदा संघटनेने म्हणजेच विपो (WIPO) ने या दिवसाची सुरुवात २००० मध्ये केली होती. मानवी प्रगतीमध्ये कल्पकता आणि बुद्धिमत्तेचा वापर करून निर्माण केलेल्या गोष्टींना कायदेशीर संरक्षण मिळावे आणि त्यातून संशोधकांना आर्थिक तसेच सामाजिक प्रेरणा मिळावी हा या दिवसाचा मुख्य उद्देश आहे. बौद्धिक संपदा ही प्रामुख्याने पेटंट, कॉपीराइट, ट्रेडमार्क आणि औद्योगिक डिझाइन या स्वरूपात विभागलेली असते, ज्यामुळे कोणत्याही व्यक्तीच्या मूळ कल्पनेची चोरी होण्यापासून संरक्षण मिळते.

आजच्या आधुनिक युगात तंत्रज्ञान आणि कलेच्या क्षेत्रात दररोज नवीन बदल होत आहेत. अशा काळात बौद्धिक संपदा अधिक महत्त्वाची ठरते कारण ती संशोधकांच्या कष्टाचे फळ सुरक्षित ठेवते. जागतिक बौद्धिक संपदा दिन हा केवळ तज्ञांसाठी नसून तो सर्वसामान्य नागरिक आणि विशेषतः तरुण पिढीमध्ये जनजागृती करण्यासाठी महत्त्वाचा आहे. दरवर्षी हा दिवस एका विशिष्ट संकल्पनेवर (Theme) आधारित असतो, ज्यातून शाश्वत विकास, महिलांचे योगदान किंवा तरुणांची सर्जनशीलता अशा विविध विषयांना जागतिक व्यासपीठ दिले जाते. जेव्हा एखाद्या देशात बौद्धिक संपदेचे नियम कडक असतात, तेव्हा तिथे गुंतवणुकीला चालना मिळते आणि पर्यायाने देशाची आर्थिक प्रगती होते. त्यामुळे आपल्या नाविन्यपूर्ण कल्पनांची नोंदणी करणे आणि इतरांच्या बौद्धिक हक्कांचा आदर करणे हे प्रगत समाजाचे लक्षण आहे.

🔳🔳🔳🔳🔳🔳🔳🔳

🔸26 एप्रिल दिनविशेष

▪️ठळक घडामोडी
 चेर्नोबिल आपत्ती (१९८६): युक्रेनमधील चेर्नोबिल अणुऊर्जा केंद्रात भीषण स्फोट झाला. ही जगातील सर्वात मोठी अणुशक्ती दुर्घटना मानली जाते.
 ▪️सिक्किमचे विलीनीकरण (१९७५): सिक्किम अधिकृतपणे भारताचे २२ वे राज्य बनले.
 ▪️पहिली स्वाक्षरी (१९९४) दक्षिण आफ्रिकेत पहिल्यांदाच वर्णभेद विरहित सार्वत्रिक निवडणुका पार पडल्या, ज्यात कृष्णवर्णीय नागरिकांना मतदानाचा अधिकार मिळाला.

▪️जन्म (जयंती)
 श्रीनिवास रामानुजन (१८८७): महान भारतीय गणितज्ञ. (काही संदर्भांनुसार त्यांचा जन्म २२ डिसेंबर आहे, मात्र अनेक ठिकाणी या दिवशी त्यांच्या कार्याचे स्मरण केले जाते).
 मोरोपंत पिंगळे (१९२३): प्रख्यात कवी आणि साहित्यिक.
▪️मृत्यू (पुण्यतिथी)
 श्रीनिवास रामानुजन (१९२०): अवघ्या ३२ व्या वर्षी या महान गणितज्ञाचे निधन झाले. त्यांनी गणितातील 'नंबर थिअरी' मध्ये मोलाचे योगदान दिले आहे.
 द. ग. गोडसे (१९९२): प्रसिद्ध मराठी चित्रकार, नाटककार आणि लेखक.

▪️महत्त्वाचे दिवस
 जागतिक बौद्धिक संपदा दिवस (World Intellectual Property Day): नाविन्यपूर्ण शोध आणि सर्जनशीलतेला प्रोत्साहन देण्यासाठी हा दिवस जगभरात साजरा केला जातो.
🔸 रविवार, २६ एप्रिल २०२६ चे पंचांग खालीलप्रमाणे :
आज वैशाख शुद्ध नवमी आहे. भारतीय सौर कालगणनेनुसार आज ६ वैशाख १९४८ आहे. आजचा वार रविवार असून नक्षत्र अश्लेषा दुपारी १२ वाजून ४० मिनिटांपर्यंत असेल, त्यानंतर मघा नक्षत्र सुरू होईल. आजचा योग वृद्धी असून करण बालव आहे.

सूर्योदय सकाळी ६ वाजून ८ मिनिटांनी झाला आहे आणि सूर्यास्त संध्याकाळी ६ वाजून ५३ मिनिटांनी होईल. चंद्र आज कर्क राशीत दुपारी १२ वाजून ४० मिनिटांपर्यंत असेल आणि त्यानंतर सिंह राशीत प्रवेश करेल.

आजचा शुभ मुहूर्त म्हणजेच अभिजित मुहूर्त सकाळी ११ वाजून ५८ मिनिटांपासून दुपारी १२ वाजून ४९ मिनिटांपर्यंत आहे. राहुकाळ दुपारी ५ वाजून १५ मिनिटांपासून ते सायंकाळी ६ वाजून ५३ मिनिटांपर्यंत असेल. आज रविवारी पुष्य नक्षत्र योग जुळून येत असल्याने धार्मिक कारणांसाठी हा दिवस विशेष मानला जातो.