मराठी मातीतील भक्ती परंपरेचा झळझळीत सूर्य म्हणजे जगद्गुरु संत तुकाराम महाराज. फाल्गुन वद्य द्वितीया हा दिवस संपूर्ण महाराष्ट्र 'तुकाराम बीज' म्हणून मोठ्या भक्तीभावाने साजरा करतो. हा केवळ एका संताचा पुण्यतिथी सोहळा नसून, एका सामान्य माणसाचा 'महात्मा' होण्यापर्यंतचा आणि सदेह वैकुंठाला जाण्याचा देदीप्यमान प्रवास आहे.

भक्तीचा खडतर प्रवास
तुकोबांचे जीवन संघर्षाने भरलेले होते. दुष्काळ, कुटुंबातील व्यक्तींचे निधन आणि सावकारी व्यवसायातील नुकसान यांमुळे ते विरक्त झाले. पण या विरक्तीतूनच त्यांचा अध्यात्माचा प्रवास सुरू झाला. भंडाऱ्याच्या डोंगरावर बसून त्यांनी विठ्ठल नामाचा जो गजर केला, त्यातूनच अजरामर 'तुकाराम गाथा' जन्माला आली. "जे का रंजले गांजले, त्यासी म्हणे जो आपुले" असे म्हणत त्यांनी समाजाला माणुसकीचा खरा धर्म शिकवला.

सदेह वैकुंठगमन: एक अलौकिक घटना
तुकाराम महाराजांच्या जीवनातील सर्वात विलक्षण घटना म्हणजे त्यांचे सदेह वैकुंठगमन. वारकरी संप्रदायातील श्रद्धेनुसार, १६५० मध्ये फाल्गुन वद्य द्वितीयेच्या दिवशी तुकोबांनी इंद्रायणीच्या काठी सर्व भक्तांचा निरोप घेतला. "आम्ही जातो आपुल्या गावा, आमुचा रामराम घ्यावा" हा अभंग गात ते अनंतात विलीन झाले. आजही देहूमध्ये या दिवशी आकाशातून विमान उतरल्याची प्रतीकात्मक भावना भक्त मनोमनी अनुभवतात.

आजच्या धावपळीच्या युगातही तुकोबांचे विचार तितकेच महत्त्वाचे आहेत. त्यांनी अंधश्रद्धा, दांभिकता आणि जातीभेदावर प्रहार केला. निसर्गाचे महत्त्व सांगताना ते म्हणतात, "वृक्षवल्ली आम्हा सोयरे वनचरे". पर्यावरणाचा हा संदेश आजही जगाला दिशा देणारा आहे.

तुकाराम महाराज बीज ही आपल्याला अंतर्मुख व्हायला लावणारी तिथी आहे. विठ्ठल भक्तीसोबतच शुद्ध आचरण आणि परोपकाराची शिकवण देणाऱ्या या महान संताला कोटी कोटी प्रणाम!

🔲▪️🔲▪️🔲▪️🔲

आज ५ मार्च! इतिहासाच्या दृष्टीने आजचा दिवस खूप महत्त्वाचा आहे. आजच्या दिवशी घडलेल्या काही प्रमुख ऐतिहासिक घटना, जन्म आणि मृत्यू यांची माहिती खालीलप्रमाणे आहे:

◼️ ऐतिहासिक घटना
 * १६६६: छत्रपती शिवाजी महाराज यांनी रायगडावरून आग्र्याला प्रयाण केले.
 * १८५१: भारतीय भूवैज्ञानिक सर्वेक्षण (Geological Survey of India) या संस्थेची स्थापना झाली.
 * १९३१: महात्मा गांधी आणि लॉर्ड आयर्विन यांच्यात प्रसिद्ध 'गांधी-आयर्विन करार' झाला.
 * १९७४: 'लोकप्रभा' या साप्ताहिकाच्या प्रकाशनास प्रारंभ झाला.
 * १९९७: संत ज्ञानेश्वरांची प्रतिमा असलेल्या टपाल तिकिटाचे प्रकाशन झाले.
 * २०२६ (आज): आज 'संत तुकाराम महाराज बीज' (पुण्यतिथी) आहे.

◼️ जन्म (वाढदिवस)
 * १५१२: गेरहार्ट मरकेटर - प्रसिद्ध नकाशाकार, गणितज्ञ आणि तत्त्वज्ञ.
 * १८९८: चाऊ एन लाय - चीनचे पहिले पंतप्रधान.
 * १९१३: गंगूबाई हनगळ - किराणा घराण्याच्या सुप्रसिद्ध शास्त्रीय गायिका (पद्मविभूषण सन्मानित).
 * १९७४: हितेन तेजवानी - भारतीय टीव्ही अभिनेता.

◼️ स्मृती (पुण्यतिथी)
 * १९५३: जोसेफ स्टालिन - सोव्हिएत युनियनचे हुकूमशहा.
 * १९८५: पु. ग. सहस्रबुद्धे - प्रसिद्ध साहित्यिक आणि महाराष्ट्र संस्कृतीकार.
 * २०१३: ह्युगो चावेझ - व्हेनेझुएलाचे माजी राष्ट्राध्यक्ष.