दरवर्षी ३० ऑगस्ट रोजी 'आंतरराष्ट्रीय व्हेल शार्क दिन' साजरा केला जातो. समुद्रातील सर्वात मोठा मासा म्हणून ओळखल्या जाणाऱ्या या विलोभनीय आणि शांत जीवाबद्दल जगभरात जनजागृती निर्माण करणे हा या दिवसाचा मुख्य उद्देश आहे. व्हेल शार्क हा महासागरातील जैवविविधतेचा एक अत्यंत महत्त्वाचा स्तंभ आहे.
आकारानिमित्ताने भलेही हाजीव प्रचंड मोठा असला, तरी तो स्वभावाने अत्यंत शांत असतो. हा मासा मानवांसाठी पूर्णपणे निरुपद्रवी असून तो प्रामुख्याने प्लँक्टन (सूक्ष्म जलचर) आणि लहान माशांवर आपली उपजीविका चालवतो. समुद्रातील पर्यावरण संतुलन राखण्यात हे जीव महत्त्वपूर्ण भूमिका बजावतात. मात्र, मानवी हस्तक्षेपामुळे या सागरी जीवांचे अस्तित्व धोक्यात आले आहे. व्यावसायिक मासेमारी, समुद्रातील प्रदूषण, प्लॅस्टिकचा वाढता कचरा आणि जहाजांच्या ध्रका यामुळे व्हेल शार्कच्या संख्येत मोठी घट झाली आहे. आंतरराष्ट्रीय स्तरावर या प्रजातीला आता 'संकटग्रस्त' म्हणून घोषित करण्यात आले आहे.
भारताच्या किनारपट्टीवर, विशेषतः गुजरात आणि महाराष्ट्र किनारपट्टीच्या काही भागात व्हेल शार्कचे दर्शन होते. स्थानिक पातळीवर या जीवाला 'बापला' म्हणूनही ओळखले जाते आणि काही भागांत त्याला देव मासा मानून संरक्षण दिले जाते. व्हेल शार्कची शिकार थांबवणे, समुद्रात प्लॅस्टिक कचरा जाणे रोखणे आणि किनारपट्टीवरील नागरिकांमध्ये संवर्धनाविषयी गोडवा निर्माण करणे गरजेचे बनले आहे.
या दिनानिमित्त केवळ औपचारिकता न पाळता, महासागरांचे आरोग्य टिकवण्यासाठी आणि या मूक सागरी जीवांचे रक्षण करण्यासाठी सर्वांनी एकत्र येऊन ठोस पावले उचलण्याची गरज आहे.

◼️◼️◼️◼️◼️◼️◼️◼️◼️◼️◼️◼️◼️◼️

◼️महत्त्वाचे जागतिक दिन
 * जबरदस्तीने बेपत्ता झालेल्या बळींचा आंतरराष्ट्रीय दिवस (International Day of the Victims of Enforced Disappearances)
 * आंतरराष्ट्रीय व्हेल शार्क दिन (International Whale Shark Day)
** ऐतिहासिक घटना**
 * १५७४: गुरु रामदास हे शिखांचे चौथे गुरू झाले.
 * १८३५: ऑस्ट्रेलियातील मेलबर्न शहराची आणि अमेरिकेतील ह्युस्टन शहराची स्थापना झाली.
 * १९४५: दुसरऱ्या महायुद्धामध्ये ब्रिटिश सैन्याने हाँगकाँगची जपानच्या राजवटीतून सुटका केली.
 * १९७९: सुमारे दहा लाख हायड्रोजन बॉम्बच्या शक्तीएवढा पाडाव करणारा 'हॉवर्ड-कुमेन-मायकेल्स' हा धूमकेतू सूर्याच्या पृष्ठभागावर आदळला. मानवी इतिहासातील अशा धूमकेतूच्या प्रभावाची ही पहिलीच नोंद होती.
 * २०२१: अमेरिकेच्या उरलेल्या सैन्याने अफगाणिस्तान सोडले, ज्यामुळे अमेरिकेचा युद्धातील सहभाग अधिकृतपणे संपला.

◼️जन्म
 * १८५०: काशिनाथ त्र्यंबक तेलंग – प्राच्यविद्या संशोधक, कायदेपंडित, न्यायमूर्ती आणि समाजसुधारक.
 * १८७१: अर्नेस्ट रुदरफोर्ड – नोबेल पारितोषिक विजेते प्रसिद्ध ब्रिटिश भौतिकशास्त्रज्ञ.
 * १८८३: स्वामी कुवलयानंद (जगन्नाथ गणेश गुणे) – योगविद्येचे पुरस्कर्ते व शारीरिक शिक्षणतज्ञ.
 * १९०४: नवल होर्मुसजी टाटा – प्रख्यात भारतीय उद्योगपती.
 * १९२३: शैलेंद्र (शंकरदास केसरीलाल) – प्रसिद्ध हिंदी चित्रपट गीतकार.
 * १९३०: दशरथ पुजारी – प्रसिद्ध मराठी संगीतकार.
 * १९३०: वॉरन बफे – जगप्रसिद्ध अमेरिकन उद्योगपती आणि गुंतवणूकदार.
 * १९३४: बाळू गुप्ते – भारताचे माजी क्रिकेट पट्टू (लेग स्पिन गोलंदाज).
 * १९५४: रवीशंकर प्रसाद – भारतीय वकील आणि राजकारणी.

◼️निधन
 * १९९४: शंकर गोपाळ तुळपुळे – मराठी भाषा आणि संतवाङ्मयाचे अभ्यासक, संशोधक.
 * १९९८: नरुभाऊ लिमये – स्वातंत्र्यसैनिक आणि निर्भीड पत्रकार.
 * २०१४: बिपन चंद्र – प्रख्यात भारतीय इतिहासकार.
 * २०१५: एम. एम. कळबुर्गी – भारतीय विद्वान व लेखक.