बहुजन समाज पक्षाचे संस्थापक आणि भारतीय राजकारणातील एक उत्तुंग व्यक्तिमत्व 'मान्यवर' काशिराम यांचा जन्म १५ मार्च १९३४ रोजी पंजाबमधील रोपर जिल्ह्यातील पिरथीपूर बुंगा या गावात झाला. आज त्यांच्या जयंतीनिमित्त त्यांच्या गौरवशाली प्रवासाचा हा थोडक्यात आढावा:

काशिराम यांनी आपले पदवीपर्यंतचे शिक्षण पूर्ण केल्यानंतर संरक्षण संशोधन विकास संस्थेत (DRDO) नोकरी सुरू केली. मात्र, एका दलित कर्मचाऱ्याला बुद्ध जयंतीची सुट्टी नाकारली गेल्यामुळे त्यांनी त्या अन्यायाविरुद्ध आवाज उठवला आणि आपली सुरक्षित सरकारी नोकरी सोडून समाजकार्यात उडी घेतली. त्यांनी डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांच्या विचारांचा सखोल अभ्यास केला आणि बहुजन समाजाला संघटित करण्याचे स्वप्न पाहिले.

त्यांनी केवळ भाषणे न देता प्रत्यक्ष जमिनीवर काम करून कार्यकर्त्यांची फळी निर्माण केली. त्यांनी स्थापन केलेल्या प्रमुख संघटना:
 * BAMCEF (१९७८): मागास आणि अल्पसंख्याक समुदायातील कर्मचाऱ्यांना एकत्र आणले.
 * DS-4 (१९८१): 'दलित शोषित समाज संघर्ष समिती'च्या माध्यमातून आंदोलने उभी केली.
 * बहुजन समाज पक्ष (१९८४): दलित, आदिवासी आणि इतर मागासवर्गीयांना राजकीय सत्ता मिळवून देण्यासाठी 'बसपा'ची स्थापना केली.

काशिराम यांचे मानणे होते की, "ज्याची जेवढी संख्या भारी, त्याची तेवढी भागीदारी." त्यांनी बहुजन समाजाला 'याचक' (मागणी करणारा) नव्हे तर 'शासक' बनवण्याचा मंत्र दिला. त्यांच्याच मार्गदर्शनाखाली उत्तर प्रदेशात मायावती मुख्यमंत्री बनल्या, ज्यामुळे भारतीय राजकारणाची समीकरणे कायमची बदलली.

"ज्या समाजाचा राजकीय इतिहास नसतो, तो समाज कधीही शासक बनू शकत नाही," असे सांगणारे काशिराम आयुष्यभर साधेपणाने जगले. त्यांनी आपले संपूर्ण आयुष्य बहुजनांच्या आत्मसन्मानासाठी समर्पित केले. आजही कोट्यवधी लोकांसाठी ते 'साहब' आणि 'क्रांतीनायक' म्हणून वंदनीय आहेत.

◼️🔲🔲◼️🔲🔲◼️

🟠 15 मार्च दिनविशेष 

१५ मार्च हा दिवस जागतिक आणि राष्ट्रीय स्तरावर अत्यंत महत्त्वाच्या घटनांनी भरलेला आहे. आजच्या दिवसाचे प्रमुख 'दिनविशेष' खालीलप्रमाणे आहेत:

◼️ठळक जागतिक घडामोडी
 * जागतिक ग्राहक हक्क दिन (World Consumer Rights Day): ग्राहकांचे हक्क आणि त्यांच्या संरक्षणाबाबत जागरूकता निर्माण करण्यासाठी दरवर्षी १५ मार्च रोजी हा दिवस साजरा केला जातो. १५ मार्च १९६२ रोजी अमेरिकेचे माजी राष्ट्राध्यक्ष जॉन एफ. केनेडी यांनी ग्राहक हक्कांचा मुद्दा पहिल्यांदा मांडला होता.

 * इंटरनॅशनल डे टू कॉम्बॅट इस्लामफोबिया: संयुक्त राष्ट्रांद्वारे घोषित केलेला हा दिवस धार्मिक सहिष्णुता वाढवण्यासाठी साजरा केला जातो.

◼️ऐतिहासिक घटना
 * १५ मार्च ४४ (इ.स.पू.): रोमन हुकूमशहा जुलिअस सीझर याची कॅसियस आणि ब्रुटस यांच्या नेतृत्वाखालील सिनेटर्सनी हत्या केली. इतिहासात हा दिवस 'इड्स ऑफ मार्च' (Ides of March) म्हणून ओळखला जातो.

 * १८७७: क्रिकेटच्या इतिहासातील पहिला अधिकृत कसोटी सामना मेलबर्न येथे ऑस्ट्रेलिया आणि इंग्लंड यांच्यात खेळवण्यात आला.
 * १९५०: भारत सरकारने 'नियोजन आयोग' (Planning Commission) स्थापन करण्याची घोषणा केली होती.

◼️जन्म (Birth Anniversary)
 * अँड्र्यू जॅक्सन (१७६७): अमेरिकेचे ७ वे राष्ट्राध्यक्ष यांचा जन्म.
 * काशिराम (१९३४): बहुजन समाज पक्षाचे संस्थापक आणि ज्येष्ठ राजकारणी मान्यवर काशिराम यांचा जन्म.

◼️स्मृतीदिन (Death Anniversary)
 * डॉ. रा. चिं. ढेरे (२०१६): प्रसिद्ध मराठी साहित्यिक, लोकसाहित्याचे अभ्यासक आणि व्यासंगी संशोधक रामचंद्र चिंतामण ढेरे यांचे निधन.

​◼️ आजचे पंचांग (कोल्हापूर)
​आजचा वार: रविवार, १५ मार्च २०२६
मराठी महिना: फाल्गुन
पक्ष: कृष्ण पक्ष
तिथी: द्वादशी (रात्री उशिरा ०१:१० पर्यंत, त्यानंतर त्रयोदशी सुरू)