जागतिक झुनोसिस दिन: मानवी आरोग्य आणि प्राण्यांचे संरक्षण
schedule06 Jul 26 person by visibility 152 categoryसामाजिक
दरवर्षी ६ जुलै हा दिवस जगभरात ‘जागतिक झुनोसिस दिन’ (World Zoonoses Day) म्हणून साजरा केला जातो. १८८५ मध्ये याच दिवशी प्रसिद्ध शास्त्रज्ञ लुई पाश्चर यांनी रेबीज या प्राण्यांपासून मानवांना होणाऱ्या (झुनोटिक) आजारावर पहिली यशस्वी लस विकसित केली होती. त्यांच्या या ऐतिहासिक कामगिरीचे स्मरण करणे आणि झुनोटिक रोगांविषयी जनजागृती करणे, हा या दिवसाचा मुख्य उद्देश आहे.
जे आजार नैसर्गिकरित्या पाळीव किंवा वन्य प्राण्यांकडून मानवांमध्ये संक्रमित होतात, त्यांना 'झुनोटिक आजार' म्हणतात. जगभरातील संसर्गजन्य रोगांपैकी सुमारे ६० टक्क्यांहून अधिक रोग हे झुनोटिक स्वरूपाचे आहेत. रेबीज, डेंग्यू, मलेरिया, स्वाइन फ्लू, बर्ड फ्लू, इबोला आणि अलीकडच्या काळातील कोविड-१९ ही याची प्रमुख उदाहरणे आहेत.
वाढते शहरीकरण, जंगलतोड, वन्यजीवांचे अतिक्रमण आणि हवामान बदल यामुळे प्राणी आणि मानवांचा एकमेकांशी असलेला संपर्क वाढला आहे. यामुळे नवनवीन विषाणूंचा मानवी शरीरात प्रवेश होण्याचे प्रमाण चिंताजनक वाढले आहे. अस्वच्छता, प्राण्यांच्या मांसाचा अयोग्य वापर आणि वन्यप्राण्यांशी जवळचा संपर्क हे या आजारांचे मुख्य प्रसारक ठरत आहेत.
या आजारांपासून बचावासाठी वैयक्तिक स्वच्छता पाळणे, प्राण्यांना वेळेवर लसीकरण करणे आणि पाळीव प्राण्यांच्या आरोग्याची नियमित तपासणी करणे आवश्यक आहे. सरकारी स्तरावर 'वन हेल्थ' (One Health) ही संकल्पना राबवून मानवी आरोग्य, प्राणी आरोग्य आणि पर्यावरण यांचे संरक्षण करणे ही काळाची गरज आहे. सतर्कता आणि जनजागृती हेच झुनोटिक आजारांविरुद्धच्या लढाईतील सर्वात प्रभावी शस्त्र आहे.
🟣🟣🟣🟣🟣🟣🟣🟣🟣🟣🟣🟣
🟣 6 जुलै: दिनविशेष
महत्त्वाच्या ऐतिहासिक घटना:
* 1885: लुई पाश्चर यांनी रेबीज (पिसाळलेल्या कुत्र्याचा चावा) या आजारावरील लसीचा यशस्वी मानवी प्रयोग केला.
* 1944: आझाद हिंद रेडिओवरून भाषण करताना नेताजी सुभाषचंद्र बोस यांनी पहिल्यांदाच महात्मा गांधी यांना 'राष्ट्रपिता' म्हणून संबोधले.
* 1964: मलावी या देशाला ब्रिटनपासून स्वातंत्र्य मिळाले.
🟣 जन्म:
* 1901: श्यामा प्रसाद मुखर्जी - भारतीय जनसंघाचे संस्थापक आणि प्रख्यात शिक्षणतज्ज्ञ.
* 1935: दलाई लामा (तेन्झिन ग्यात्सो) - तिबेटी लोकांचे आध्यात्मिक नेते आणि नोबेल शांतता पुरस्कार विजेते.
* 1946: जॉर्ज डब्लू. बुश - अमेरिकेचे 43 वे राष्ट्राध्यक्ष.
* 1981: महेंद्रसिंह धोनी - भारतीय क्रिकेट संघाचा माजी कर्णधार आणि यशस्वी यष्टीरक्षक-फलंदाज.
🟣स्मृतीदिन (पुण्यतिथी):
* 1954: 'ओ. हॅन्री' (विल्यम सिडनी पोर्टर) यांच्या शैलीतील लघुकथांसाठी ओळखले जाणारे प्रसिद्ध लेखक, ज्यांनी जागतिक साहित्यात मोलाचे योगदान दिले.
* 2002: धीरुभाई अंबानी - रिलायन्स इंडस्ट्रीजचे संस्थापक आणि भारतीय उद्योगजगतातील एक युगपुरूष.
इतर:
६ जुलै रोजी जागतिक स्तरावर खालील महत्त्वाचे दिनविशेष साजरे केले जातात:
* आंतरराष्ट्रीय चुंबन दिन हा दिवस प्रेम आणि आपुलकी व्यक्त करण्यासाठी जागतिक स्तरावर साजरा केला जातो.
* मलावी स्वातंत्र्य दिन: ६ जुलै १९६४ रोजी मलावी या देशाला ब्रिटनपासून स्वातंत्र्य मिळाले, त्यामुळे तिथे हा दिवस राष्ट्रीय सण म्हणून साजरा होतो.
* कोमोरोस स्वातंत्र्य दिन: ६ जुलै १९७५ रोजी कोमोरोस या देशाला फ्रान्सपासून स्वातंत्र्य मिळाले.
🟣 पंचांग
६ जुलै २०२६, सोमवार, आषाढ शुद्ध एकादशी (आषाढी एकादशी), शके १९४८, व्याघ्र नाम संवत्सर, दक्षिणायन, वर्षा ऋतू. आज सकाळी ११:४१ पर्यंत एकादशी तिथी असून त्यानंतर द्वादशी तिथी सुरू होईल.
आज सकाळी ०८:४२ पर्यंत विशाखा नक्षत्र असून त्यानंतर अनुराधा नक्षत्राचा प्रभाव राहील. व्याघात योग आणि वणिज करण असून आज आषाढी एकादशी असल्याने चातुर्मासाची सुरुवात होत आहे. आजचा राहू काळ सकाळी ०७:४१ ते ०९:२१ या वेळेत असेल.
