१३ एप्रिल १९१९ रोजी पंजाबमधील अमृतसर येथील जालियनवाला बाग नावाच्या एका छोट्याशा जागेत मानवी इतिहासातील सर्वात क्रूर आणि भयानक घटना घडली. या घटनेला आपण जालियनवाला बाग हत्याकांड म्हणून ओळखतो. त्या दिवशी बैसाखीचा सण होता आणि हजारो नागरिक तेथे शांततापूर्ण मार्गाने सभेसाठी जमले होते. या सभेचा मुख्य उद्देश ब्रिटिश सरकारने लागू केलेल्या अन्यायकारक रौलेट कायद्याचा निषेध करणे आणि त्यांच्या नेत्यांच्या अटकेचा विरोध करणे हा होता.
या बागेला सर्व बाजूंनी उंच भिंती होत्या आणि बाहेर जाण्यासाठी फक्त एकच अरुंद रस्ता होता. सभेची माहिती मिळताच जनरल डायर आपल्या सैनिकांसह तिथे पोहोचला. त्याने जमावाला कोणतीही पूर्वसूचना किंवा इशारा न देता गोळीबार करण्याचे आदेश दिले. ब्रिटीश सैन्याने सुमारे दहा मिनिटे सतत गोळीबार केला. बागेतून बाहेर पडण्याचा मार्ग बंद असल्याने लोकांची प्रचंड धावपळ उडाली. स्वतःचा जीव वाचवण्यासाठी अनेकांनी बागेतील विहिरीत उड्या घेतल्या, तर काही जण भिंती चढण्याच्या प्रयत्नात शहीद झाले. या गोळीबारात शेकडो निष्पाप लोकांचा मृत्यू झाला आणि हजारो लोक जखमी झाले.
या क्रूर घटनेने संपूर्ण भारत देश हादरून गेला. जनतेमध्ये ब्रिटिशांविरुद्ध प्रचंड संताप निर्माण झाला आणि भारतीय स्वातंत्र्यलढ्याला एक नवी दिशा मिळाली. रवींद्रनाथ टागोर यांनी या घटनेचा निषेध म्हणून आपली 'सर' ही पदवी सरकारला परत केली. या बलिदानाने भारतीयांच्या मनात स्वराज्याची ज्योत अधिक प्रज्वलित केली. जालियनवाला बाग हत्याकांड ही केवळ एक शोकांतिका नव्हती, तर तो भारतीय क्रांतीचा एक महत्त्वाचा टर्निंग पॉईंट ठरला, ज्याने ब्रिटीश सत्तेच्या अंताची सुरुवात केली. आज ही बाग एक राष्ट्रीय स्मारक असून तिथे आपल्याला शहिदांच्या बलिदानाची आठवण येते.

🟠🟠🟠🟠🟠🟠🟠🟠

🔸13 एप्रिल दिनविशेष

१३ एप्रिल हा दिवस इतिहासात अनेक महत्त्वाच्या घटनांनी नोंदवला गेला आहे. या दिवसाचे काही मुख्य तपशील खालीलप्रमाणे :
◼️ महत्त्वाच्या घटना
 * १६९९: शिखांचे १० वे गुरु गोविंद सिंग यांनी आनंदपूर साहिब येथे 'खालसा' पंथाची स्थापना केली.
 * १९१९: जालियनवाला बाग हत्याकांड - अमृतसर येथे जनरल डायरच्या आदेशावरून ब्रिटिश सैन्याने निशस्त्र आंदोलकांवर गोळीबार केला, ज्यामध्ये शेकडो लोक शहीद झाले.
 * १९४८: भुवनेश्वर ही ओडिशा राज्याची राजधानी बनली.
 * १९८४: भारतीय सैन्याने ऑपरेशन मेघदूत अंतर्गत सियाचीन ग्लेशियरवर ताबा मिळवला.

◼️ जन्म
 * १८९५: भारतीय चित्रपट क्षेत्रातील प्रसिद्ध संकलक आणि दिग्दर्शक भालजी पेंडारकर यांचा जन्म.
 * १८९८: चंडेश्वर प्रसाद नारायण सिंग, भारतीय स्वातंत्र्यसैनिक आणि मुत्सद्दी यांचा जन्म.
 * १९४०: हिंदी चित्रपट अभिनेते आणि राजकारणी शत्रुघ्न सिन्हा यांचा जन्म.

◼️स्मृती / पुण्यतिथी
 * १९५९: महान क्रांतीकारक आणि स्वातंत्र्यसैनिक धोंडो केशव कर्वे यांचे पुत्र रघुनाथ धोंडो कर्वे यांचे निधन.
 * १९७३: प्रसिद्ध हिंदी चित्रपट दिग्दर्शक आणि लेखक बलराज साहनी यांचे निधन.
 * १९९७: चित्रपट निर्माते आणि दिग्दर्शक गजराज राव यांचे निधन.

◼️सण आणि उत्सव
 * वैशाखी: प्रामुख्याने पंजाब आणि उत्तर भारतात साजरा केला जाणारा कापणीचा सण आणि शिखांचे नववर्ष.
 * जालियनवाला बाग स्मृती दिन: या दिवशी शहीदांना श्रद्धांजली वाहिली जाते.

◼️पंचांग 

आजचे पंचांग (सोमवार, १३ एप्रिल २०२६) खालीलप्रमाणे 
:
◼️तिथी आणि वार
 * वार: सोमवार
 * तिथी: एकादशी (रात्री १०:४२ पर्यंत), त्यानंतर द्वादशी प्रारंभ
 * पक्ष: कृष्ण पक्ष
 * महिना: चैत्र (अमान्त) / वैशाख (पूर्णिमान्त)

◼️नक्षत्रादी तपशील
 * नक्षत्र: धनिष्ठा (दुपारी ०१:१५ पर्यंत), त्यानंतर शततारका प्रारंभ
 * योग: शुभ (पहाटे ०५:३० पर्यंत), त्यानंतर शुक्ल प्रारंभ
 * करण: बव (सकाळी १०:५६ पर्यंत), त्यानंतर बालव प्रारंभ

◼️सूर्य आणि चंद्रोदय
 * सूर्योदय: सकाळी ०६:१३
 * सूर्यास्त: संध्याकाळी ०६:४९
 * चंद्रोदय: पहाटे ०३:१५
 * चंद्रास्त: दुपारी ०३:३७

◼️शुभ आणि अशुभ वेळ
 * शुभ मुहूर्त (अमृत काळ): पहाटे ०३:२२ ते ०४:५७
 * अशुभ वेळ (राहू काळ): सकाळी ०७:४७ ते ०९:२२
 * यमघंट काळ: सकाळी १०:५७ ते दुपारी १२:३१