१८ मार्च १९६५ हा दिवस मानवी इतिहासात सुवर्णअक्षरांनी कोरला गेला आहे. याच दिवशी सोव्हिएत युनियनचे धाडसी अंतराळवीर अलेक्सी लिओनोव्ह यांनी अंतराळात पहिले पाऊल ठेवून विज्ञानाच्या जगात एक नवा अध्याय लिहिला. या घटनेला आज ६१ वर्षे पूर्ण होत आहेत.

'व्होशखोड-२' (Voskhod 2) या मोहिमेअंतर्गत लिओनोव्ह यांनी आपल्या यानातून बाहेर पडून चक्क अंतराळात फेरफटका मारला, ज्याला तांत्रिक भाषेत 'स्पेस वॉक' (Space Walk) म्हटले जाते. केवळ १२ मिनिटे आणि ९ सेकंदांच्या या प्रवासात ते एका ५ मीटर लांब केबलद्वारे यानाशी जोडलेले होते. उणे १०० अंश सेल्सिअसपेक्षा कमी तापमान आणि प्राणवायूचा अभाव असतानाही त्यांनी हे धाडस दाखवले.

हा प्रवास दिसतो तितका सोपा नव्हता. अंतराळातील हवेच्या दाबाच्या फरकामुळे लिओनोव्ह यांचा स्पेससूट फुगला होता. त्यामुळे त्यांना पुन्हा यानात शिरणे कठीण झाले होते. धाडसी निर्णय घेत त्यांनी आपल्या सूटमधील ऑक्सिजनचा दाब कमी केला आणि कसाबसा यानात प्रवेश मिळवला. हा प्रसंग त्यांच्यासाठी अत्यंत धोकादायक होता, मात्र त्यांच्या संयमामुळे त्यांचे प्राण वाचले.

अलेक्सी लिओनोव्ह यांच्या या कामगिरीमुळे चंद्रावर मानवाचे पाऊल पडण्याचा मार्ग सुकर झाला. अंतराळात केवळ यान पाठवणे पुरेसे नसून, मानव तिथे प्रत्यक्ष वावरू शकतो, हे त्यांनी जगाला सिद्ध करून दाखवले. आजही आधुनिक अंतराळ मोहिमांमध्ये जेव्हा अंतराळवीर दुरुस्तीसाठी यानाबाहेर पडतात, तेव्हा लिओनोव्ह यांच्या त्या पहिल्या धाडसी पावलाची आठवण नक्कीच काढली जाते.

🔲🔲▪️🔲🔲▪️🔲🔲

🟠 18 मार्च दिनविशेष

आज १८ मार्च २०२६. आजच्या दिवसाचे महत्त्वाचे ऐतिहासिक संदर्भ, जन्म-मृत्यू आणि पंचांग खालीलप्रमाणे आहे:

🔸ठळक घटना (Important Events)
 * १८ मार्च १८०२: भारतात पहिली आयुध निर्माणी (Ordnance Factory) कोलकात्यातील काशीपूर येथे सुरू झाली. म्हणूनच हा दिवस भारतात 'आयुध निर्माणी दिन' म्हणून साजरा केला जातो.
 * १९२२: महात्मा गांधींना असहकार आंदोलनाबद्दल ब्रिटिश सरकारकडून ६ वर्षांच्या कारावासाची शिक्षा सुनावण्यात आली.
 * १९४४: नेताजी सुभाषचंद्र बोस यांच्या आझाद हिंद सेनेने ब्रह्मदेशमार्गे (म्यानमार) भारतात प्रवेश केला आणि ईशान्य सीमेवर तिरंगा फडकवला.
 * १९६५: सोव्हिएत अंतराळवीर अलेक्सी लिओनोव्ह यांनी अंतराळात पहिले मानवी पाऊल ठेवले (Space Walk). त्यांनी सुमारे १२ मिनिटे अंतराळात चालण्याचा विक्रम केला.
 * १८५०: हेन्री वेल्स आणि विल्यम फार्गो यांनी 'अमेरिकन एक्सप्रेस' या प्रसिद्ध कंपनीची स्थापना केली.

🔸महत्त्वाचे जन्म (Births)
 * १५९४: स्वराज्य संकल्पक शहाजीराजे भोसले यांचा जन्म. (काही संदर्भांनुसार ही तारीख मानली जाते).
 * १८५८: डिझेल इंजिनचे शोधक रुडॉल्फ डिझेल यांचा जन्म.
 * १८६७: आंतरराष्ट्रीय कीर्तीचे भारतीय चित्रकार महादेव विश्वनाथ धुरंधर यांचा जन्म.
 * १९३८: भारतीय चित्रपटसृष्टीतील प्रसिद्ध अभिनेते शशी कपूर यांचा जन्म.
 * १९४८: भारताचे माजी अष्टपैलू क्रिकेटपटू एकनाथ सोलकर यांचा जन्म.

🔸महत्त्वाचे मृत्यू (Deaths)
 * १९४७: जनरल मोटर्स आणि शेवरले कंपनीचे सह-संस्थापक विल्यम सी. ड्युरंट यांचे निधन.
 * २००१: गोव्याचे प्रसिद्ध चित्रकार विश्वनाथ नागेशकर यांचे निधन.

🔸आजचे पंचांग (Panchang - 18 March 2026)
 * वार: बुधवार
 * तिथी: फाल्गुन कृष्ण चतुर्दशी (सकाळी ८:२८ पर्यंत), त्यानंतर दर्श अमावास्या प्रारंभ.
 * नक्षत्र: पूर्वाभाद्रपदा (दुसऱ्या दिवशी पहाटे ५:२१ पर्यंत).
 * योग: शुभ योग (दुसऱ्या दिवशी पहाटे ४:०१ पर्यंत).
 * विशेष: आज दर्श अमावास्या असून भारतीय सौर दिनांक फाल्गुन २८, शके १९४७ आहे.